Architektura Krakowa, Lwowa i Wilna w malarstwie Ignacego Pinkasa

wystawa czasowa
ze zbiorów Muzeum Regionalnego w Jaśle
10 lutego - 30 kwietnia 2006


      Ignacy Pinkas, urodził się 18 grudnia 1888 r. w Jaśle, a w 1906 r. (po ukończeniu szkoły realnej) przeniósł się z rodzicami
do Krakowa. Pracował w różnych zawodach, ale szybko dostrzeżono jego talent malarski i zlecono mu namalowanie portretu
cesarza Franciszka Józefa do poczekalni dworcowej. Za honorarium podjął studia w 1908 r. na krakowskiej ASP, gdzie uczył
się pod kierunkiem Stanisława Dębickiego i Jacka Malczewskiego.

      W r. 1914 porzucił studia i wstąpił do Legionów, i jako artylerzysta I Brygady przeszedł z nią cały szlak bojowy aż do 1917 r.
Podczas wojny nie rozstawał się z paletą i w krakowskim Towarzystwie Sztuk Pięknych zorganizował w 1916 r. pierwszą wystawę,
na której znalazły się obrazy ukazujące życie i walkę Legionów. W 1919 r. Pinkas wraz z dywizją gen. Lucjana Żeligowskiego,
jako rysownik udał się do Wilna, gdzie powstał cykl (liczący ponad 100 prac) prezentujący miasto i okoliczne miejscowości.
W Wilnie artysta poznał również swą przyszłą żonę Marię z Koców Kazanowiczową. W 1920 r. Pinkas,wraz z żoną oraz dwojgiem dzieci,
powrócił do Krakowa i przejął pracownię Piotra Nizińskiego. Lata 20. XX w. to okres intensywnej pracy artysty, wyjeżdżał wówczas
na plenery malarskie m.in. na Hel oraz do Gdańska, Pragi, Lwowa i Warszawy. W 1928 r. Pinkas ponownie wyjechał się do Wilna
i stworzył tam nową serię obrazów, opublikowaną w albumie Wilno.
W autolitografiach barwnych. Obrazy z widokami Wilna ofiarował w 1929 r. Józefowi Piłsudskiemu, który przyozdobił nimi swój gabinet
w Belwederze. Pinkas udał się również do Sulejówka z zamiarem sportretowania marszałka, ale pomysłu tego nie udało się zrealizować
i powstał wówczas jedynie obraz Salon w Sulejówku.
Pod koniec 1930 r. artysta zachorował na gruźlicę, i w ramach kuracji wyjeżdżał kilkakrotnie m.in. do Jastarni oraz przebywał w sanatorium
w Bystrej na Śląsku. Namalował tam wiele obrazów ukazujących architekturę miejscowości, morskie krajobrazy i pracę rybaków.
Ostatnim dziełem życia artysty był album Kraków. W dziesięciu autolitografiach barwnych (1935). Ignacy Pinkas zmarł na gruźlicę
w dniu 3 sierpnia 1935 r. i pochowany został na cmentarzu Rakowickim. W swej twórczości Pinkas koncentrował się głównie na architekturze
i sztuce portretowej. Nigdy nie rozstawał się z kasetką, w której nosił przycięte na jeden wymiar kartki papieru i przybory do malowania.
Wszędzie tam gdzie spotkał ciekawy temat szkicował i malował. Uprawiał malarstwo olejne, akwarele, pastel i grafikę.
Stworzył cykle obrazów ukazujących miasta i miasteczka, których cechuje subtelna kolorystyka.
W kompozycjach figuralnych malował głównie ludzi podczas pracy, akty, a także kwiaty i wnętrza. Uznanie zdobyły jego portrety legionistów
oraz reprezentacyjne konterfekty osobistości Krakowa, które stanowią wyraźne nawiązanie do twórczości Jacka Malczewskiego.
Pinkas wykonał okładkę i liczne ilustracje do książki Konstantego Chmielowskiego Katechizm małego obywatela (Kraków 1927)
oraz do publikacji Władysława Zahorskiego Podania i legendy wileńskie (Gdańsk 1991). Wiele jego obrazów reprodukowano także
w okresie międzywojennym w postaci kart pocztowych.
Aktualnie największy zbiór obrazów i dokumentów artysty w Polsce posiada Muzeum Regionalne w Jaśle. Stało się to dzięki córce
Ignacego Pinkasa, Pani Marii Wolny, która przekazała w 1996 r. do jasielskiej placówki ok. 200 obrazów, szkicowniki, dokumenty
i fotografie - związane z życiem i działalnością artysty. Pani Maria przez kolejne lata, aż do śmierci w 2004 r., uzupełniała
zbiory jasielskiego Muzeum - poprzez zakup kolejnych prac Pinkasa. Również dzięki finansowemu wsparciu córki malarza,
wydano album z biografią artysty.
Do tej pory dorobek Pinkasa prezentowano na wystawach tematycznych lub zbiorowych w: Jaśle, Krośnie, Ostrowcu Świętokrzyskim,
Gorlicach, Rzeszowie oraz w Muzeum w Trebišovie na Słowacji.
Tematem ekspozycji zorganizowanej w Muzeum w Żarnowcu jest architektura Krakowa, Lwowa i Wilna, czyli miast związanych z życiem
Marii Konopnickiej. Na wystawie prezentowanych jest 29 prac, z których jedna to autoportret artysty,
7 - dotyczy Wilna, 2 - Lwowa, a najwięcej Krakowa -19, miasta z którym artysta związany był najdłużej. Obrazy te ukazują charakterystyczne
elementy architektury, kręte uliczki oraz urokliwe zakątki miasta, w których jest wiele ciepła i kolorów.
Prace malowane jakby od niechcenia pokazują wiele detali architektonicznych. Po mistrzowsku Pinkas wykorzystał
w nich grę światła, cienia i kolorów. Natomiast schematycznie przedstawione są postacie ludzi, co stwarza niepowtarzalny nastrój
i poczucie chwili.



Publiczność podczas otwarcia wystawy

Dyrektor Muzeum w Żarnowcu Paweł Bukowski (po lewej)
dziękuje Alfredowi Sepiołowi - dyrektorowi
Muzeum Regionalnego w Jaśle za wypożyczenie eksponatów

Publiczność podczas wernisażu

Dyrektor jasielskiego Muzeum Alfred Sepioł
opowiada o wypożyczonej kolekcji

Zwiedzanie wystawy przez uczestników


Zdjęcia obrazów z wystawy




Copyright (c)2003, Wszelkie prawa zastrzeżone.